Child Custody (બાળ હિરાસત) Format India — Gujarati Templates & Samples
બાળ હિરાસત (Child Custody) એ એક કાયદાકીય પ્રક્રિયા છે જેમાં અદાલત દ્વારા બાળકની સંભાળ અને ઉછેરની જવાબદારી માતા-પિતામાંથી કોઈને આપવામાં આવે છે. હિન્દુ લઘુમત્ય અને સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1956 અને ભારતીય નાગરિક સુરક્ષા સંહિતા (BNSS) હેઠળ શાસિત આ અરજી છૂટાછેડા અને વિવાહ વિચ્છેદ દરમિયાન સૌથી વધુ જરૂરી બને છે. બાળ હિરાસત યાચના, મુલાકાત અધિકાર અને સંરક્ષકની નિમણૂકના મોફત ટેમ્પલેટ્સ અને ગુજરાતી નમૂનાઓ અહીં ડાઉનલોડ કરો.
What is Child Custody (ગુજરાતી)?
બાળ હિરાસત (Child Custody) એટલે અદાલત દ્વારા આપવામાં આવતો કાયદાકીય અધિકાર જેમાં એક માતા-પિતાને બાળકની શારીરિક હિરાસત (Physical Custody) અને ઉછેરની જવાબદારી સોંપવામાં આવે છે. ભારતમાં આ મુખ્યત્વે હિન્દુ લઘુમત્ય અને સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1956 (Hindu Minority and Guardianship Act, 1956) અને સંરક્ષક અને વાર્ડ અધિનિયમ, 1890 હેઠળ શાસિત છે.
કાયદાની કલમ 6 મુજબ, નાબાળિગ (5 વર્ષથી ઓછી ઉંમર) બાળકની હિરાસત સ્વાભાવિક રીતે માતાને મળે છે, પરંતુ પિતા કાયદાકીય સંરક્ષક (Natural Guardian) ગણાય છે. જ્યારે માતા-પિતા વચ્ચે વિવાદ હોય, ત્યારે અદાલતનો એકમાત્ર આધાર "બાળકનું કલ્યાણ" (Welfare of the Child) છે, જેનો ઉલ્લેખ કલમ 13 માં કરવામાં આવ્યો છે. બાળકનું કલ્યાણ માતા-પિતાના કોઈપણ કાયદાકીય અધિકાર કરતાં વધી શકે છે.
અદાલત બાળકની ઉંમર, માતા-પિતાની આર્થિક સ્થિતિ અને બાળકની ઈચ્છા (જો બાળકની ઉંમર પૂરતી હોય) ધ્યાનમાં લઈને નિર્ણય કરે છે. ભારતીય કાયદામાં બાળ હિરાસત શું છે, તે સમજવું છૂટાછેડા અથવા વિવાહ વિચ્છેદ દરમિયાન બાળકના ભવિષ્યનું રક્ષણ કરવા માટે અત્યંત જરૂરી છે.
When This Format Required?
છૂટાછેડા અથવા વિવાહ વિચ્છેદ દરમિયાન: જ્યારે પતિ-પત્ની અલગ થાય છે અને બાળકની હિરાસત કોની પાસે રહેશે તે નક્કી કરવાની જરૂર હોય.
ઘરેલુ હિંસા અથવા દુરુપયોગ: જ્યારે એક પક્ષ બાળક સાથે દુર્વ્યવહાર કરતો હોય, ત્યારે બાળકની સુરક્ષા માટે હિરાસતની અરજી કરવી પડે છે.
બાળકનું અપહરણ: જ્યારે એક પક્ષ બાળકને બળજબરી લઈ જાય અને પાછો ન આપે, ત્યારે અદાલતનો આદેશ લાવવો પડે છે.
માતા-પિતાનું મૃત્યુ: જ્યારે માતા-પિતા બંને ન હોય, ત્યારે કાયદાકીય સંરક્ષક (Guardian) નિયુક્ત કરવા માટે અરજી કરવી પડે છે.
All Templates — Download Free
Quick Overview
Step-by-Step Guide
- 1
પગલું 1: યોગ્ય અદાલત અને કાયદાકીય આધાર ઓળખો
પારિવારિક અદાલત (Family Court) માં અરજી દાખલ કરો. હિન્દુ લઘુમત્ય અધિનિયમની કલમ 12 અથવા વિવાહ વિચ્છેદ કાયદા હેઠળનો કાયદાકીય આધાર નક્કી કરો.
- 2
પગલું 2: પક્ષો અને બાળકનો તપશીલ લખો
અરજીદાર (માતા/પિતા) અને વિરોધી પક્ષનું પૂર્ણ નામ, સરનામું લખો. બાળકનું નામ, ઉંમર અને હાલની હિરાસત કોની પાસે છે તે સ્પષ્ટ કરો.
- 3
પગલું 3: હિરાસત માંગવાના કારણો વિગતવાર લખો
શા માટે તમને બાળકની હિરાસત જોઈએ છે (દા.ત. વિરોધી પક્ષની બેજવાબદારી, નિર્વાહ ભથ્થા ન આપવો, કે બાળકનું કલ્યાણ ખતરામાં હોય) તે સ્પષ્ટપણે લખો.
- 4
પગલું 4: બાળકના કલ્યાણના પુરાવા જોડો
તમારી આર્થિક ક્ષમતા, સ્થિર રહેઠાણ, શૈક્ષણિક વ્યવસ્થા અને સામાન્ય વર્તન સાબિત કરતા દસ્તાવેજો (પગારની સ્લિપ, એડ્રેસ પ્રૂફ) સાથે જોડો.
- 5
પગલું 5: પ્રાર્થના (Prayer) નક્કી કરો
અદાલત પાસે શારીરિક હિરાસત, કાયદાકીય સંરક્ષણ (Legal Guardianship) અને મુલાકાત અધિકાર (Visitation Rights) માટે પ્રાર્થના કરો. કોર્ટ ફી ભરો.
- 6
પગલું 6: શપથપત્ર સાથે દાખલ કરો
અરજીની સત્યતા સાબિત કરવા નોટરાઇઝ્ડ શપથપત્ર સાથે લગતા પુરાવા (લગ્ન પ્રમાણપત્ર, બાળકનો જન્મ પ્રમાણપત્ર) જોડીને પારિવારિક અદાલતમાં દાખલ કરો.
Disclaimer: This template is provided for general informational and drafting reference purposes only. It does not constitute legal advice. Stamp duty, registration, and procedural requirements may vary by state. Consult a qualified advocate before executing or filing any legal document. For more details, see our Disclaimer.